Friday, February 28, 2014

Эгшиг үсгийн тухай

Дүрэм №3.Эгшиг үсэг 13 боловч монгол хэлний эгшиг авиа 7 юм. Энэ долоон авиаг тэмдэглэх а, э, и, о, у, ө, ү үсгийг үндсэн эгшиг гэнэ. Нөгөө я, е, ё, ю, й, ы зургааг туслах эгшиг гэнэ.


Дүрэм №4.
Монгол үгийн эхний үеийн эгшиг дандаа тодорхой хэлэгдэх тул түүнийг өргөлтөт эгшиг гэдэг.

Үгийн нэгдүгээр үеэс хойш орох богино эгшгүүд цөм тодорхойгүй хэлэгдэх тул түүнийг балархай эгшиг гэнэ. Жишээлбэл: Гэрэл, мандах гэдэг хоёр үгийн эхний эгшгүүд өргөлттэй ба сүүлийн эгшгүүд балархай юм.

Wednesday, February 26, 2014

Монгол үсгийн цагаан толгой

Дүрэм №1. Монгол цагаан толгой:

1. А а
13. Л л
25. Х х
2. Б б
14. М м
26. Ц ц
3. В в
15. Н н
27. Ч ч
4. Г г
16. О о
28. Ш ш
5. Д д
17. Ө ө
29. Щ щ
6. Е е
18. П п
30. Ъ ъ
7. Ё ё
19. Р р
31. Ы ы
8. Ж ж
20. С с
32. Ь ь
9. З з
21. Т т
33. Э э
10. И и
22. У у
34. Ю ю
11. Й й
23. Ү ү
35. Я я
12. К к
24. Ф ф


Дүрэм №2.
Монгол бичиг 35 үсэгтэй. Эдгээр үсгийг эгшиг, гийгүүлэгч, тэмдэг гэж гурав хуваана.
Уушигнаас гарсан хий амны хөндийгөөр саадгүй чөлөөтэйгөөр гарч хэлэгдэх авиаг эгшиг авиа гэнэ.
Уушигнаас гарсан хий амны хөндийгөөр гарахдаа ямар нэг саад хашилт тохиолдож хэлэгдэх авиаг гийгүүлэгч авиа гэнэ.
Цагаан толгойн үсгийн а, э, и, о, у, ө, ү, я, е, ё, ю, й, ы энэ арван гурав нь эгшиг; б, в, г, д, ж, з, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ энэ хорь нь гийгүүлэгч; ъ, ь хоёр нь дуудлагагүй тул эгшиг ч биш, гийгүүлэгч ч биш зүгээр тэмдэг үсэг болно.